ΕΝΑΣ "ΤΡΕΛΟΣ" ΑΠΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ...
Κάποτε κλήθηκε ο Ιπποκράτης στα Άβδηρα να εξετάσει για τρέλα τον
Δημόκριτο, διότι υπήρχαν παράπονα για αυτόν ότι δεν φέρεται φυσιολογικά,
και ότι γελάει με παράξενο τρόπο, κάθε φορά που αντίκριζε ανθρώπους.
Ακολουθεί μέρος της «εξέτασης».
Ιπποκράτης: Λέγε στο όνομα των Θεών, μήπως λοιπόν όλος ο κόσμος νοσεί
χωρίς να το αντιλαμβάνεται και δε μπορεί να ζητήσει από πουθενά βοήθεια
για θεραπεία, γιατί τι θα υπήρχε πέρα από αυτόν;
Δημόκριτος: Υπάρχουν άπειροι κόσμοι Ιπποκράτη και μη παίρνεις για τόσο λίγη και μικρή τη
φύση που έχει τόσο πλούτο.
Ιπποκράτης: Αλλά αυτά Δημόκριτε, θα τα διδάξεις άλλη στιγμή πιο
κατάλληλη, γιατί τώρα φοβάμαι μήπως και για το άπειρο ακόμη συζητώντας
αρχίσεις να γελάς. Τώρα όμως ξέρε πως θα δώσεις λόγο στον κόσμο για το
γέλιο σου.
Εκείνος τότε με κοίταξε έντονα και είπε:
«Εσύ νομίζεις πως δύο είναι οι αιτίες του γέλιου μου, τα καλά και τα άσχημα.
Εγώ όμως γελώ με ένα μόνο, τον άνθρωπο, τον γεμάτο ανοησία, κενό από
οτιδήποτε σωστό, που όλα του τα σχέδια μοιάζουν με του μικρού παιδιού
και που υποφέρει τους αβάσταχτους μόχθους χωρίς να υπάρχει καμιά
ωφέλεια.
Τον άνθρωπο που χωρίς να γνωρίζει μέτρο στην επιθυμία του πορεύεται ως
τα πέρατα της γης και τα έγκατά της που δεν έχουν όρια, λιώνοντας το
ασήμι και το χρυσάφι που ποτέ δεν σταματά να αποκτά, πάντα κάνοντας
θόρυβο για περισσότερα για να μην πέσει σε λιγότερα και δεν ντρέπεται να
ονομάζεται ευτυχισμένος, ενώ σκάβει στα βάθη της γης χρησιμοποιώντας
αλυσοδεμένα χέρια, ανθρώπων από τους οποίους σε άλλους υποχωρεί η γη και
τους πλακώνει και άλλους ο καταναγκασμός αυτός τους κρατάει χρόνια σε
αυτή την κόλαση σαν να ήταν η πατρίδα τους, μαζεύοντας ασήμι και χρυσό,
ψάχνοντας ίχνη της σκόνης και ψήγματα, σηκώνοντας εδώ κι εκεί σωρούς από
άμμο, ανοίγοντας τις φλέβες της γης, σπάζοντας τους σβώλους και το χώμα
για την απόκτηση περιουσίας, κάνοντας τη μητέρα γη εχθρική και άλλοτε
θαυμάζοντάς την κι άλλοτε καταπατώντας την, ενώ αυτή είναι πάντοτε η
ίδια.
Πόσο γέλιο προκαλεί την επίμοχθη και κρυφή γη να αγαπούν και να υβρίζουν τη φανερή.
Άλλοι αγοράζουν σκυλιά, άλλοι άλογα κι άλλοι βάζοντας σύνορα σε μια
μεγάλη περιοχή την ονομάζουν ιδιωτική τους περιουσία. Άλλοι πάλι που
θέλουν να έχουν στην κατοχή τους μεγάλη έκταση, δεν το μπορούν μόνοι
τους. Τότε σπεύδουν να παντρευτούν γυναίκες που ύστερα από λίγο καιρό
τις διώχνουν, τις αγαπούν, τις μισούν, κάνουν παιδιά επειδή τα θέλουν κι
ύστερα τα διώχνουν τελείως.
Τι είναι αυτή η κενή από περιεχόμενο και αλόγιστη βιασύνη που σε τίποτα δεν διαφέρει από τη μανία;
Πολεμούν τους ομοφύλους τους και δεν επιθυμούν την ησυχία. Στήνουν
ενέδρες στους βασιλιάδες, διαπράττουν φόνους, σκάβουν τη γη ζητώντας
ασήμι κι όταν το βρουν θέλουν να αγοράσουν γη κι όταν αγοράσουν τη γη
πουλούν τους καρπούς της και πουλώντας τους καρπούς της πάλι παίρνουν
ασήμι. Πώς βρίσκονται συνέχεια σε μεταβολή, πώς μεταβάλλουν συνέχεια την
κατάστασή τους.
Όταν δεν έχουν περιουσία, ποθούν να την αποκτήσουν, όταν την έχουν την
κρύβουν, την εξαφανίζουν. Κοροϊδεύω εκείνους που τους συμβαίνουν
ατυχίες, γελάω ακόμη περισσότερο με εκείνους που είναι δυστυχισμένοι,
γιατί έχουν παραβεί τους νόμους της αλήθειας, φιλονικώντας με έχθρα
μεταξύ τους, μαλώνοντας με τ’ αδέρφια τους, τα παιδιά τους, τους
συμπολίτες τους, κι όλα τούτα τα κάνουν για ν’ αποκτήσουν πράγματα που
κανείς όταν πεθάνει δεν τα εξουσιάζει.
Σκοτώνουν ο ένας τον άλλον, δεν σέβονται τους νόμους, αδιαφορούν για τη
δύσκολη κατάσταση των φίλων και της πατρίδας τους, πλουτίζουν με
πράγματα ανάξια που δεν έχουν ψυχή, δίνουν όλη την περιουσία τους για να
αγοράσουν ανδριάντες, γιατί τους φαίνεται πως τα αγάλματα μιλούν, αλλά
τους ανθρώπους που μιλούν λέγοντας την αλήθεια τους μισούν. Ζητούν ότι
τους είναι δύσκολο, γιατί όταν κατοικούν στη στεριά ποθούν τη θάλασσα κι
όταν μένουν σε νησί ποθούν την ηπειρωτική χώρα κι όλα τα διαστρέφουν με
βάση τη δική τους επιθυμία. Φαίνονται πως επαινούν την ανδρεία στον
πόλεμο, αλλά κάθε μέρα νικιούνται από την ακολασία, τη φιλαργυρία κι όλα
τα άλλα πάθη από τα οποία πάσχουν. Είναι όλοι τους Θερσίτες της ζωής.
Τώρα, όμως, καθώς χάνουν το μυαλό τους και γεμίζουν αλαζονεία για όσα
υπάρχουν στη ζωή, σαν αυτά να ήταν πάντα σταθερά, χωρίς να περνά από τον
νου τους πόσο άτακτη είναι η πορεία των πραγμάτων, είναι δύσκολο να
διδαχτούν. Γιατί θα αρκούσε για να τους φρονηματίσει η μεταβολή των
πάντων, που κάνοντας απότομη στροφή μας επιτίθεται και επινοεί κάθε
είδους αιφνιδιαστική τροχηλασία.
Αυτοί, όμως, σαν να βάδιζαν σε σταθερό και σίγουρο δρόμο, ξεχνούν τις
συμφορές που τους βρίσκουν συνεχώς και με διάφορους τρόπους επιθυμούν
αυτά που φέρνουν λύπη, επιζητούν εκείνα που τους βλάπτουν και ρίχνονται
σε μεγάλες συμφορές.
Γιατί λοιπόν, Ιπποκράτη, μέμφθηκες το γέλιο μου; Γιατί κανένας δεν γελά
με τη δική του ανοησία, αλλά καθένας κοροϊδεύει την ανοησία του άλλου.
Το γέλιο μου κατακρίνει την απερισκεψία των ανθρώπων, το ότι δεν έχουν
ούτε μάτια ούτε αυτιά.»
Φεύγοντας, έφτασα τους Αβδηρίτες που με περίμεναν στον λόφο απ’ όπου
παρακολουθούσαν και τους είπα: Μεγάλη χάρη σας χρωστώ για την πρόσκλησή
σας- γιατί είδα τον Δημόκριτο, τον σοφότατο, που διερεύνησε και κατάλαβε
την πραγματικότητα της ανθρώπινης φύσης, τον μόνο που έχει τη δύναμη να
σωφρονίσει τους ανθρώπους.
Πηγή: Επιστολαί – Ο Ιπποκράτης χαιρετά τον Δαμάγητο
